On this day: Hoe politiek de uitslag van de GP van Tripoli 1936 bepaalde
In dit artikel:
Negentig jaar geleden, in 1936, veroorzaakte de Grand Prix van Tripoli op het Mellaha-circuit in Italiaans-Libië één van de meest omstreden episodes uit de vooroorlogse autosport. Wat outward een prestigieuze en razendsnelle wedstrijd leek — het Mellaha-circuit gold als het snelste stratencircuit ter wereld — bleek diep verweven met politieke propaganda en nationale belangen van fascistisch Italië en nazi-Duitsland.
Het evenement trok enorme internationale aandacht: duizenden toeschouwers en 26 deelnemers, aangevuld met zestien loterijwinnaars die speciaal werden ingevlogen, vielen samen met het massale vertoon van macht. Tegelijkertijd werden politiek gevoelige beslissingen zichtbaar vóór de start: de antifascistische Italiaanse coureur Clemente Biondetti kreeg geen licentie en mocht niet rijden. Hooggeplaatste vertegenwoordigers van het Duitse regime waren aanwezig, en Mercedes-Benz en Auto Union voerden de Duitse troepen aan op de baan.
Op sportief vlak ontwikkelde de race zich tot een duel tussen de Duitse merken en Italiaanse Alfa Romeo’s. De extreme hitte, de beruchte Ghibli-winden en de lange rechte stukken eisten hun tol: bandenslijtage, oververhitting en mechanische pech zorgden al snel voor veel uitvallers. Halverwege waren nog maar twaalf auto’s over van de 26. Achille Varzi (Alfa) en Hans Stuck (Auto Union) vochten elkaar uit; Varzi zette meerdere snelste ronden neer en wist terug te knokken na een mindere start.
De wedstrijd kantelde rond de pitstrategie en cryptische signalen vanaf de pitmuur. Teammanager Dr. Karl Feuereissen gaf vlaggen aan de coureurs, waarvan later bleek dat ze instructies droegen om tempo in te houden of juist te versnellen. Stuck kreeg signalen om te minderen; Varzi kreeg aanwijzingen die hem aanspoorden. Even later moest Varzi onverwacht binnenkomen voor bandenverlies, maar wist toch terug te komen en in de slotfase Stuck te passeren. Varzi won met een marge van 4,4 seconden.
Na afloop kwamen de politieke motieven bovendrijven. Zowel Stuck als Mercedes-manager Alfred Neubauer erkenden dat er teamorders waren gegeven en dat die “van zeer hoog niveau” kwamen: Duitse teams zouden, indien mogelijk, een Italiaanse zege op Italiaans grondgebied hebben gefaciliteerd. Stuck zou verrast en verontwaardigd zijn geweest; zelfs maarschalk Balbo, de Libische gouverneur, zou tijdens de huldiging meer eer aan Stuck hebben gegeven dan aan de officiële winnaar.
De erfenis van de Grand Prix van Tripoli van 1936 is vooral historisch-politiek: de race illustreert hoe autosport in de jaren dertig werd ingezet als etalage van nationale macht en technologie, en hoe uitslagen buiten de baan konden worden beïnvloed door ideologie en staatsbelangen. Daarmee blijft Tripoli een sprekend voorbeeld van sport die nauwelijks losstaat van de geopolitieke realiteit van zijn tijd.